Wegwijs in deze blog voor wat betreft onze artikels over keizer Karel
Keizer Karel (1500-1558) – schilderij Titiaan – pic wikipedia
VOLK – 16 juli 2025 – Keizer Karel werd geboren in Gent, in het ‘Prinsenhof’.
De aanwezigheid van Spanjaarden in de stad werd prachtig geïllustreerd door de filmopnames van de film ‘Emperor’ in 2015.
De opstand tegen de keizer had gevolgen. De Sint-Baafsabdij werd vernield ten gunste van de bouw van het Spaans kasteel. Stropdragers moesten een vernederende rondgang maken in de stad.
In de nasleep van keizer Karel werd Gent een klein decennium een onafhankelijke calvinistische stadstaat.
Het waren woelige tijden die gepaard gingen met een rabiate geuzenvervolging. Met “geuzen” werden calvinisten bedoeld.
(1) Prinsenhof
1. ‘Prinsenhof’. Keizer Karel werd geboren in het jaar 1500 in het ‘Prinsenhof’ ofte ‘Hof ten Walle’. Lees op deze blog over de geschiedenis van het Prinsenhof… – aquarel Jacques Trachez 1778Karel’s moeder, Johanna van Castilië, ook bekend als “Johanna de Waanzinnige” (1479-1555) beviel van Karel V in het toilet. Uit deze blog
(2) Film ‘Emperor’
2. Film ‘Emperor’. “Keizer Karel was een kleine tien jaar geleden nog in Gent*” schreven we in deze blog, verwijzend naar de filmopnames. Door het faillissement van de initiatiefnemer is de film er nooit gekomen. Het was zomer in Gent in 2015… en iedereen probeerde een glimp op te vangen van de filmopnames van ‘Emperor’: een verhaal over Keizer Karel. We maakten er een verslag over↓Spanjaarden uit de filmset van Emperor in 2015
(3) Opstand tegen Keizer Karel
3. Opstand. In onze bijdrage ‘Vlaanderen, Gent onder de Spaanse gesel‘ verwijzen we naar de tv-serie ‘Het verhaal van Vlaanderen’, aflevering zes, verteld door Tom Waes. Uit die aflevering selecteerden we de aspecten die belangrijk waren voor Gent. Lees – Op de prent: Onthoofding graven van Egmont en Horn.
De opstand van Gent tegen Keizer Karel. Tijdens de laatste vrijdag van de ‘Gentse Feesten’ komt steeds weer het thema van de zwart-witte strop rond de hals op de voorgrond. Tijdens de défilé door de stad lopen “Stropkes” ofte stroppendragers in hun hemd in de stoet, samen met figuranten in prachtige kostuums ter evocatie van Spaanse soldaten en edellieden uit de 16e eeuw. Lees op deze blog over de opstand tegen de keizer
(4) De Sint-Baafsabdij kreeg genadeslag onder keizer Karel
Sint-Baafsabdij in ruïne →
Stadsfotograaf Patrick Henry maakte ooit deze foto over een ‘Miramiro‘-spektakel op het Spaanskasteelplein. Staat dit tafereel symbool voor de afbraak van de Sint-Baafsabdij? ↓
4. De Sint-Baafsabdij kreeg genadeslag onder keizer Karel.Het kapittel van Sint-Baafs werd na de opstand van de Gentenaars tegen keizer Karel naar de Sint-Janskerk (huidige Sint-Baafskathedraal) overgeheveld. Keizer Karel gaf immers in 1540 het bevel om de prachtige abdijkerk af te breken en op de oude abdijsite het Spanjaardenkasteel op te richten. Dit was de genadeslag voor de abdij die al bij herhaling noodlijdend was geweest. Lees de geschiedenis van de Sint-Baafsabdij – Op de foto: de ruïne van de abdijbrouwerij in de straat genoemd Buitenhof. ↓Spaans kasteel, gedenksteen. Toen keizer Karel de Gentse rebellie in het jaar 1540 aan banden legde, verplichtte hij de Gentenaars grote delen van de Sint-Baafsabdij en het Sint-Baafsdorp af te breken voor de aanleg van het ‘Castrum Novum’ (“Nieuw Kasteel”), het latere Spanjaardenkasteel. De toren van de abdij werd afgebroken en Karel legde zelf de eerste steen van het kasteel op 12 mei 1540. Duizenden arbeiders gingen aan de slag. Het immense kasteel was klaar in 1545 en herbergde ongeveer 2500 man. Wikipedia. Van 1827 tot 1834 werd het Spaans kasteel ofte Spanjaardenkasteel gesloopt. Een gedenksteen in de kaaimuur van de ‘Napoleon de Pauwbrug’ is de enige getuige van de aanwezigheid van het kasteel. – pic wikipediaDampoort versus Spitaalpoort en Dendermondsepoort. De Dampoort of “Geuzenpoort” (16de eeuw) kwam er ter vervanging van de twee laatst genoemde poorten. Dit ging gepaard met de vernieling van de Sint-Baafsabdij en de ontmanteling van de vesten van Sint-Baafsdorp door de Spaanse bezetter. Lees over de Gentse stadspoorten – Op de foto: de originele Dampoort – pic STAM .
(5) Gent, Calvinistische stadstaat
5. Gent, Calvinistische stadstaat tussen 1577 en 1584. Reeds onder Filips II, Karel’s zoon, ontstond de Gentse ‘Calvinistische stadstaat’ waarbij Gent onafhankelijk werd. – Op de tekening: aanvoerder de la Kethulle van Ryhove – pic STAM ↓In het laatste kwart van de 16e eeuw voerde de Spaanse hertog van Alva een schrikbewind. De Spaanse bezetting en het Spanjaardenkasteel of Spaans Kasteel dat er als straf door Keizer Karel was gekomen op de ruïnes van de Sint-Baafsabdij zette kwaad bloed bij de bevolking. Er kwam opstand. De twee voormannen van de Gentse stadstaat of de ‘Calvinistische Republiek‘ kregen echter ruzie… Lees het hele verhaal over die stadstaat – Op de foto: het ‘Groot kanon’ ofte “Dulle Griet“, in de stad gebracht om die te verdedigen tegen de Spanjaarden.
(6) Geuzenvervolging
6. Ophanging en onthoofding voor intriganten geuzenvervolging. Leer hoe de inquisitie werd misbruikt om persoonlijke vetes te beslechten. Ter illustratie: een casus uit Kortrijk die eindigde in Gent in 1574. Lees het spannende verhaal – pic Flandria Illustrata – A. Sanderus
‘Monterey’. In de laat-Spaanse tijd stond in het Citadelpark het militair fort ‘Monterey’, gebouwd in 1671. De muziekkiosk in het park werd er later naar genoemd. In de Hollandse tijd maakte de versterking plaats voor een … Hollandse. Lees meer over de fortificaties in en om het Citadelpark – Op de foto: Citadelpark – Nederlandse vestingpoort“Peperbus”. Didier Ysebaert in facebookgroep ‘Dat és mijn Gent‘: “De Peperbus is de enige overblijvende getuige van de 17de-eeuwse stadsomwalling tussen de Heuvelpoort en de Kortijksepoort. Het torentje in zandsteen werd gebouwd in 1658/1659 als onderdeel van een nieuw bastionstelsel, dat de oude middeleeuwse stadsmuren verving en Gent moest beschermen tegen artilleriebeschieting. Het werd samen met een tweede, inmiddels verdwenen torentje gebruikt als uitkijkpost op de bakstenen muur tussen Leie en Schelde die het Sint-Pietersdorp ter hoogte van Ter Plaeten afbakende. De toren kreeg de naam Peperbus omwille van zijn typerende vorm en is een beschermd monument sinds 1987 en werd in 2019 volledig gerestaureerd.” Lees op deze blog over de Citadellaan en het wachttorentjeBachtenwalle, bij de Donkere Poort (Prinsenhof: Beeld van de stroppendragers.
De uitvergrote foto bovenaan de pagina: Ruiterportret van Karel V na de Slag bij Mühlberg door Titiaan in 1547 – pic wikipedia
persblog.be – Verhalen uit en over Gent – naar hoofdpagina
