STAD – ‘Rechtvaardige Rechters’. Bisschop zal zich thuis voelen


header copie - aangepast persblog.be - kopie (2)persblog.be – Verhalen uit en over Gent – naar hoofdpagina

Karel Van der Cruyssen – schilderij in brasserie De Abt – pic persblog.be
De ‘Rechtvaardige Rechters’ – pic visit.gent.be

STAD – 01 deember 2019 – Een kleine 100 jaar geleden ging Gent naar Orval. Gents middenstander en W.O. I-oorlogsveteraan Charles ofte Karel Van Der Cruyssen werd abt van de abdij in 1936. Nu komt Orval naar Gent, in de gedaante van de nieuwe bisschop – tot voor kort abt van de Abdij van Orval. “De nieuwe bisschop zal zich snel thuis voelen in zijn nieuwe stek, zo vlakbij de Lange Kruisstraat” stelt Johan Anthonis.

‘Lam Gods’ – Gebroeders Van Eyck – ‘Rechtvaardige Rechters’ is linksonder –  pic wikipedia

Johan Anthonis alludeert hiermee op de piste, als zou het paneel van de ‘Rechtvaardige Rechters’ door toedoen van Karel Van Der Cruyssen – ooit café-uitbater aldaar – met de verdwijning van dit ‘Lam Gods’-paneel van de gebroeders Van Eyck te maken hebben. Diens café lag/ligt op een steenworp van de Sint-Baafskathedraal – in de Lange Kruisstraat – en was ook de vergaderplek voor Het Kapittel: de bestuursorganisatie voor de kathedraal, geleid door kanunniken.

Brasserie De Abt – ooit ‘Kapittelhuis’ – pic persblog.be

2020 is het Van Eyck-jaar in Gent. In 1934 vond “de stoutmoedige diefte” plaats van de ‘Rechtvaardige Rechters’ – paneel, onderdeel van het ‘Lam Gods’

Tijdens het interbellum was Karel Van Der Cruyssen abt van Orval. Was hij niet de sleutelfiguur bij de transactie van de ‘Rechtvaardige Rechters’ en de heropbouw van deze abdij? Moeten we nu werkelijk voor waar aannemen dat dit gebeurde met de inkomsten van het pas sinds 1931 gebrouwen trappistenbier, zoals wikipedia ons wil laten geloven?

Karel Van der Cruyssen – borstbeeld in Brasserie De Abt – pic persblog.be

Als vertrouweling van het koningshuis, kanunnik Van den Gheyn [toenmalig schatbewaarder van Sint-Baafs] en Frans Van Cauwelaert, én zijn stek nabij Sint-Baafs [Lange Kruisstraat, thans brasserie De Abt], zou Karel Van Der Cruyssen en niet [Arsène] Goedertier wel eens de spilfiguur geweest kunnen zijn.

Er was een opdrachtgever in het spel. In de 19e eeuw werden al eens 6 panelen van het Lam Gods verkocht. Is het zo ondenkbaar dat dit in de 20°eeuw nog eens ten tweede male, gebeurde met een paneel.

Arsène Goedertier – pic nl.wikipedia.org

Een sterke aanwijzing hiervoor vindt men bij aandachtige lectuur van de brieven van Goedertier. “Meneer Arseen” vraagt immers slechts een commissie van 5 %. De vraag blijft dus waar die andere 95 % gebleven zijn. De geschatte waarde van het Van Eyck paneel bedroeg immers destijds 20 miljoen. Goedertier vroeg slechts 1 miljoen, een bedrag dat hij nadien zelfs nog halveerde. Als een schilderij dat op de kunstmarkt totaal onverkoopbaar is wordt ontvreemd, dan is dat altijd in opdracht. Men steelt het immers niet om het onder de Kalandeberg te begraven zoals sommige ex-burgemeesters zo graag willen geloven.

Kalandeberg – opgravingen in mei dit – pic persblog.be
Kalandeberg – scanning van de ondergrond in september 2018 – pic Het Laatste Nieuws

Waarom de ‘Rechtvaardige Rechters’ en geen ander paneel? Het antwoord daarop gaf ik voor de camera’s van de RTBF in maart 2008 (tv-programma: ‘C’est du Belge’). Het werd nooit uitgezonden. Experte Elisabeth Dhanens schreef in 1965 dat kunsthistorische motieven niet vreemd waren aan de affaire van de diefstal. Het Lam Gods is in zijn geheel immers een Bijbelse voorstelling; gaande van het prille begin (Adam en Eva) tot het laatste hoofdstuk Het ‘Boek van de Openbaring’. Het paneel van de Rechtvaardige Rechters gaat terug op het het boek ‘Richteren’ (Rechters): het zevende boek. dat naadloos vooraf gaat aan het boek ‘Koningen’.

Kunsthistorica Lotte Brand Philip meende in de figuren van de ‘Justi Judices’, de toenmalige Boergondische hertogen, vorsten en markgraven te herkennen. Meer in het bijzonder: Filips De Goede, Jan zonder Vrees, Lodewijk van Male, en helemaal vooraan op het witte paard Filips De Stoute, in de gedaante van koning Salomon

Il faut le faire en c’est du Belge

Sinds enkele decennia staat ook onze eigenste Koning Leopold III op het Lam Gods, toen de kopie van Jef Van der Veken de plaats mocht innemen van het origineel. Een surrealistisch anachronisme van het kaliber van “de Romein met het polshorloge”… [zoals in de film ‘Ben Hur’]

Jef Van der Veken – pic Renders Collectie/ wikipedia

Brasserie De Abt – Lange Kruisstraat hoek – pic persblog.be
De Abt – Kapittelhuis – gedenkplaat Karel Van Der – pic persblog.be

De gedenkplaat voor Karel Van Der Cruyssen vind je op een paar stappen van Sint-Baafs aan Brasserie De AbtDe sympathieke nieuwe bisschop moet alvast niet ver lopen om zich opnieuw thuis te voelen. En het mysterie zal wel altijd een mysterie blijven.

Johan Anthonis

Johan Anthonis, was in “een vorig leven” als kunsthistoricus verbonden aan de Sint-Baafskathedraal

 

 

Lees ook op deze blog:

‘Rechtvaardige Rechters’ in Orval?

 

 

En de put ging weer dicht (Kalandeberg)

 

 

De opinie van voormalig commissaris van politie Karel Mortier (in Gentse Zomer-rubriek “Vlak voor mei raapt iedereen een ei”)

 

 

Odyssee Reisgids: ‘Op zoek naar de Rechtvaardige Rechters‘. Auteur: Robert Declerck. Deze gids is zowel beschikbaar in papieren versie als elektronisch

 

Terug naar hoofdpagina

NAAR ARCHIEVEN

Naar Facebook

Lees ook op deze blog:

STAD – ARTIKELOVERZICHT 2019