STAD – Wat aan Willem de Beer vooraf ging: ongemeen woelig


header copie - aangepast persblog.be - kopie (2)persblog.be – Verhalen uit en over Gent – naar hoofdpagina

14e eeuw: een afschuwelijk tijdsgewricht

STAD/ VOLK – 28 mei 2020 – Willem de Beer woonde in een steeg die al later in de eeuw waarin hij leefde naar hem genoemd werd: de Willem de Beersteeg. Hij was “burgemeester” aan het begin van de 14e eeuw: een afschuwelijk tijdsgewricht inzake oorlogen en ziektes. Vlaanderen was constant in oorlog met Frankrijk. In Gent dreigde dikwijls de burgeroorlog tussen de ambachten, de poorters…

Heuverpoort, Heuvelpoort, Overpoort of Sint-Pieterspoort – 2e stadsversterking – pic schilderij J.B. Wynantz

Op de site ‘waterwijk.be‘ vinden we een verhaal over Willem De Beer, onder de titel: ‘Willem de Beer, Gent’s oudst bekende politieke leider van betekenis’. Je hoeft het niet eens te zijn met die titel. Ook persblog.be heeft hierbij haar bedenkingen.

Je hebt de naam zeker nog gehoord. Er is een Willem De Beersteeg in de buurt van Minnemeers, in het bijzonder: een zijstraat van de Goudstraat. Gedurende de Gentse Feesten treed CirQ daar in de regel op.

Willem De Beersteeg 1974 – nu parkje – pic BML

Het leven van Wilem de Beer plaats je in de vroege 14e eeuw. Eeuw van o.a. rampspoed door oorlogen en ziekte. Zoals bv. de Honderdjarige oorlog tussen Frankrijk en Engeland. De oorlog startte toen quasi éénderde van de eeuw oud was. En zoals bv. de uitbraak van de pest. De ziekte brak halverwege de eeuw uit.

Willem de Beer was wever en “burgemeester” – de titel luidde toen ietwat anders –  van Gent. Maar hij was gekant tegen de graaf. Toen was dit Robrecht van Bethune. In 1319 werd hij daarom uit Vlaanderen verbannen.

Wilem de Beer zou zijn naam verbonden hebben met de bouw van het Belfort, de Wolweverskapel in de Kortedagsteeg en het Sint-Jan en Sint-Pauwelgodshuis (de “Leugemeete“) destijds in de Brugsepoortstraat. Uit de “Leugemeete” zijn muurschilderingen bewaard gebleven van Gentse stadsmilities uit die tijd. Het godshuis zelf is afgebroken.

Belfort

Ter situering. De woelige tijd die hieraan vooraf ging:
1297: Een Frans leger trok het Graafschap Vlaanderen binnen. Graaf Guy van Dampierre en zijn zoon Robrecht van Bethune kregen hulp van de Engelse koning Edward I.

De Engelsen bivakkeerden aan de Sint-Pietersabdij, maar misdroegen zich in de stad ten aanzien van de vrouwelijke bevolking. Toen de Gentenaars poogden hen te verjagen door onverhoeds de stadspoorten te sluiten, kwamen daar stevige onlusten van.

Sint-Pietersabdijtuin

De Engelsen vertrokken daarna snel naar huis omdat Schotland hun land had aangevallen. Maar niet, nadat ze een complete ravage en onbetaalde rekeningen hadden achtergelaten. Ligt hier de oorsprong van het spreekwoordPartir à l’anglaise?” 🙂
De graaf was zijn bondgenoot tegen de Fransen kwijt.

1302. Het verhaal is genoegzaam bekend.  Nog even in herinnering brengen dat Gent nauwelijks deel nam aan de strijd. Gent zat in de klauwen van de Franse koning. Enkel Jan Borluut, die verbannen was uit de stad, omdat hij een moord had gepleegd op de baljuw van Sint-Baafsdorp, stond op het slagveld met zijn kompanen. Na de slag werd hij opnieuw in Gent toegelaten… waarop hij enkele jaren later op zijn beurt vermoord werd door iemand van Sint-Baafs.

Tip: ga bij het heropenen van de horeca eens kijken in het Huis Borluut op de Korenmarkt. Je hebt hier alvast het antwoord op de vraag waarom daar tegen de wand de Guldensporenslag staat afgebeeld. 

Korenmarkt – Borluutsteen

1304. De Franse koning Filips IV de Schone viel de Vlaamse stedelijke milities aan. Hij wou Vlaanderen toevoegen aan zijn koninkrijk. In tegenstelling tot 1302 waren de Gentenaars massaal aanwezig op het slagveld. Ze streden onder het bevel van Jan van Namen, zoon van Guy van Dampierre. Er zijn alleen maar verliezers. Doch, volgens een vredespact dat volgde, moesten de Vlaamse steden zware schadevergoedingen betalen. Dit gebeurde niet altijd even stipt. Hierdoor ontstond een constante dreiging van oorlog met Frankrijk.

1305. Graaf Guy van Dampierre sterft van ouderdom en wordt opgevolgd door zijn zoon Robrecht van Bethune. Het was een woelig tijd. De lakenhandel was toen in handen van de wevers – de ‘erfachtige lieden‘ waren weggejaagd – en dit zorgde voor voortdurende spanningen met de volders. In geschiedenisboeken wordt gewag gemaakt van een bloedige strijd op de Vrijdagmarkt. Maar ook wevers en poorters raken regelmatig slaags.

De Gentse milities stelden zich bovendien onbetrouwbaar op ten aanzien van de graaf, die op de milities leunde voor zijn verzet tegen Frankrijk. De poorters nemen de toonaangevende plaats van de wevers in.
Het rijk van graaf Robrecht van Bethune eindigde in 1322.

Gentse milities – afbeelding uit “de Leugemeete”

1322. Robrecht van Bethune wordt opgevolgd door zijn kleinzoon Lodewijk II van Nevers, die aan het Franse hof was opgevoed, en die niet bepaald populair was in Vlaanderen. Er braken overal in Vlaanderen onlusten uit. In Gent mislukte de opstand van de wevers.

1328. De opstandelingen werden door een Frans leger neergeslagen in Kassel. Volksleider Zannekin was aanwezig bij de slag.
Toch slaagden de Vlamingen erin om zich niet te laten inlijven bij Frankrijk.

Zannekin in de Slag bij Kassel – pic Geïllustreerde geschiedenis van België

Na de bovengeschetste start van dit tijdsgewricht kwam Jacob van Artevelde en later zijn zoon Filips in the picture. Opnieuw ging hij met de Engelsen onderhandelen… Later werd het leger van zijn zoon in de pan gehakt, etc. F.D.

Bron: Gent. De kracht van een stad. Johan Van de Wiele – ARV, 2016 (boek) en (site) Waterwijk.be

Lees ook op deze blog:

Gevangen graaf (Lodewijk II van Nevers) op “ezel” naar Brugge

 

Bourgondische hertogen en Gentse stadsmilities: kat en muis (incl. info over Leugemeete)

 

Moord op liefdesrivaal legde basis van Huis van Alijn (volders/ wevers)

 

Ruziënde nonnen en monniken en het ontstaan van de Bijloke

 

Oliestraat? “Dullenhuis” Sint-Jan-in-d’olie?

 

 

Terug naar hoofdpagina

NAAR ARCHIEVEN

Naar Facebook

Lees ook op deze blog:

STAD – ARTIKELOVERZICHT 2019-2020
VOLK – ARTIKELOVERZICHT 2019-2020